Sử thi các dân tộc Tây Nguyên

By Trần Xuân Toàn

         
SỬ THI CÁC DÂN TỘC TÂY NGUYÊN
GS PHAN ĐĂNG NHẬT

Trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam văn học dân gian các dân tộc ít người là một bộ phận quan trọng làm nên bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam trong số đó có thể loại sử thi. Từ rất sớm nhận ra giá trị của sử thi GS-TSKH Phan Đăng Nhật - một chuyên gia về văn hóa dân gian các dân tộc ít người và là một trong những chuyên gia hàng đầu về sử thi đã dày công nghiên cứu và đạt được thành công: Cụm công trình Sử thi Tây Nguyên của ông đã được tặng Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ năm 2005.

More...

Mời dự hội khoa kỉ niệm 30 năm xây dựng và phát triển khoa Ngữ Văn

By Trần Xuân Toàn


BAN CHỦ NHIỆM KHOA NGỮ VĂN 

Kính mời quý thầy cô và cựu sinh viên về dự hội khoa 
 
Nhân kỉ niệm 30 năm xây dựng và phát triển Khoa Ngữ văn (1977-2007) 

Vào ngày 30 –12-2007
·        9 h –13 h: Đón tiếp đại biểu và sinh viên tại VP Khoa
·        13h30 : Lễ kỉ niệm
·        17 h : Tiệc chiêu đãi- Giao lưu

More...

Xuân Diệu với quê hương (bài của Trần Xuân Toàn)

By Trần Xuân Toàn



XUÂN DIỆU VỚI QUÊ HƯƠNG 

Có thể nói chính nơi chôn rau cắt rốn vạn Gò Bồi làng Tùng Giản huyện Tuy Phước tỉnh Bình Định cái nơi nhà thơ thuở nhỏ đi học và lớn lên với nhiều kỉ niệm- thành phố Quy Nhơn- là cả một đời thơ của nhà thơ Xuân Diệu.

More...

Hội thảo quốc gia về Xuân Diệu tại Quy Nhơn ngày 14-12

By Trần Xuân Toàn

Ngày 3.12 ông Văn Trọng Hùng Giám đốc Sở Văn hóa - Thông tin tỉnh cho biết: Hội thảo Thơ Xuân Diệu do Hội Nhà văn Việt Nam và UBND tỉnh Bình Định tổ chức dự kiến sẽ diễn ra vào ngày 14.12. Sẽ có khoảng 70-80 đại biểu tham dự trong đó có 25-30 các nhà văn nhà thơ nhà phê bình đến từ Hà Nội TP. Hồ Chí Minh. Dự kiến sẽ có khoảng 20 tham luận trình bày tại hội thảo tập trung phân tích các khía cạnh của sự nghiệp văn chương của Xuân Diệu.Trong khuôn khổ các hoạt động của hội thảo các đại biểu sẽ viếng mộ Hàn Mặc Tử tại Ghềnh Ráng thăm và dâng hương tại Nhà lưu niệm Xuân Diệu ở Gò Bồi Tuy Phước.

More...

CA DAO TÌNH YÊU- KÌ 2: CA DAO THỀ NGUYỀN

By Trần Xuân Toàn



                  CA DAO THỀ NGUYỀN           Tình yêu là một cây đàn muôn điệu mà mỗi nốt nhạc của nó là một nốt láy tâm hồn là một nhịp đập yêu thương và chỉ có trái tim của hai người đang yêu mới có cùng tần số rung động. Tình yêu luôn là một dấu chấm lửng đặt giữa dòng đời. Từ xưa đến nay chưa có một ai một người nào đưa ra một cách định nghĩa chính xác nhất hoàn chỉnh nhất về tình yêu. Bởi đấy là một thứ tình yêu diệu kỳ nó vô hình mơ hồ và không thể nào nắm bắt được một cách trọn vẹn.

More...

Giới thiệu sách: Bồi dưỡng Ngữ Văn 10

By Trần Xuân Toàn



Cuốn Bồi dưỡng Ngữ văn 10 - NXB Giáo dục ấn hành do thầy Đỗ Kim Hảo (GV Trưng Vương) chủ biên chính. Tham gia trong việc biên soạn cuốn sách này có thầy Mai Xuân Miên tiến sĩ giảng viên ĐH Quy Nhơn thầy Đặng Cao Sửu (thạc sĩ chuyên viên Văn của Sở GD - ĐT Bình Định) và thầy Trần Hà Nam (tổ trưởng tổ Văn trường THPT chuyên Lê Quý Đôn Bình Định đang học Cao học VHVN ở ĐHSP Hà Nội ). Sách viết dựa chủ yếu trên chương trình phân ban cho Ban cơ bản và KHTN có nâng cao một số nội dung của Ban KHXH. Các học sinh lớp 10 có thể tham khảo các kiến thức cơ bản và bài viết do chính các thầy giáo biên soạn. 


TS. Mai Xuân Miên tại nhà TXT tết năm 2007

More...

Có hai cô Tấm trong SGK ?

By Trần Xuân Toàn



Thảo luận về Tấm Cám của lớp Văn SP- K 30

Có hai cô Tấm?!

Theo chủ trương phân ban bậc THPT sẽ có hai bộ sách. Một bộ sách sẽ phục vụ chương trình chuẩn (ban khoa học tự nhiên và ban cơ bản) bộ nâng cao (phục vụ ban khoa học xã hội - nhân văn).

Tư tưởng chỉ đạo để thực hiện hai bộ sách này là “chương trình nâng cao phải dựa vào chương trình chuẩn”. Nghĩa là giữa chúng - theo qui định của Bộ GD-ĐT - phải “thống nhất về quan điểm xây dựng chương trình về văn bản và về quan điểm chung nội dung giảng dạy”.

Tuy nhiên quan điểm này đã bị các nhóm chủ biên của hai bộ sách tùy tiện ngẫu hứng... phá vỡ.

Điều này đã gây ra rất nhiều hệ lụy về học thuật cách đánh giá phương pháp dạy - học và cả kết quả thi cử.

Ở đây chúng tôi xin dẫn một ví dụ trong rất nhiều ví dụ về sự không đồng nhất trên. Trong văn bản đoạn kết truyện Tấm Cám bộ sách chuẩn dựa theo Nguyễn Đổng Chi cho rằng: “Tấm sai quân hầu đào một cái hố sâu và đun một nồi nước sôi. Tấm bảo Cám xuống hố rồi sai quân hầu giội nước sôi vào hố. Cám chết...”.

Ngược lại ở đoạn kết truyện này sách nâng cao dựa theo Chu Xuân Diên lại cho rằng: “Theo lời chỉ bảo của Tấm Cám sai đào một hố thật sâu và xuống ngồi dưới rồi gọi người đem nước sôi giội xuống hố. Cám chết còng queo”.

Rõ ràng từ sự không thống nhất văn bản trên chúng ta sẽ có hai đánh giá khác nhau về tính cách Tấm. Cô Tấm ở sách chuẩn do hoàn toàn chủ động trong việc trả thù Cám nên sẽ khác với cô Tấm ở sách nâng cao (!). Và điều này sẽ tạo ra những nghịch lý rất buồn cười.

Trong cùng một thế hệ học sinh cô Tấm ban khoa học tự nhiên sẽ được người dạy người học đánh giá là hơi ác - chí ít là qua cách trả thù. Còn cô Tấm ban khoa học xã hội và nhân văn trái lại lành hơn. Như vậy người dạy sẽ biết đâu mà lần khi thực hiện bài dạy giáo án đáp án thi cử kiểm tra góp ý chuyên môn...

Đó là chưa kể nếu người dạy đứng lớp ở cả hai ban thì rõ ràng cô Tấm là cô Tấm nào?

Hướng dẫn vô cảm xơ cứng

Ngoài ra xin bàn về hệ thống câu hỏi gợi ý cho học sinh mà sách giáo khoa đã đưa ra. Trước tiên với người sử dụng sách hệ thống câu hỏi này chí ít và tối thiểu phải nhắm vào mục đích khơi gợi truyền cảm cái hay cái đẹp của văn bản. Ngược lại một số không ít câu hỏi ở đây lại...vô cảm xơ cứng dẫn đến những câu trả lời... không biết để làm gì!

Ví dụ trong bài Khe chim kêu (Điểu Minh Giản - Vương Duy) người biên soạn hỏi như thế này: “Thử dùng một câu ngắn gọn để tóm tắt bài thơ” (!).

Thưa một bài thơ Đường lung linh đẹp như thế ai lại yêu cầu người cảm nhận “tóm tắt bài thơ bằng một câu ngắn gọn”. Và tóm tắt để làm gì? Không thể nghĩ khác đi với những câu hỏi gợi ý như thế trách chi học sinh sẽ cho ra đời những suy diễn xơ cứng thô thiển...

Trong khi đó mô hình bài tập - đáp án trắc nghiệm cũng hết sức rối rắm tối tăm. Ở đây chúng tôi xin đưa hai ví dụ. Trong Tài liệu bồi dưỡng giáo viên khi hướng dẫn mô hình trắc nghiệm để giáo viên tham khảo sách hỏi: “Truyện An Dương Vương nêu lên bài học gì?

A: Tình yêu nam nữ;
B: Xây dựng đất nước;
C: Bảo vệ đất nước;
D: Giáo dục thế hệ trẻ”.

Đáp án hướng dẫn là C tức chủ đề truyện là “bảo vệ đất nước”. Thật ra dẫu với kiến thức sơ đẳng nhất ai cũng biết cả bốn dữ liệu trên đều bàng bạc trong văn bản. Hướng dẫn như thế vừa phiến diện vừa hạ thấp tước bỏ tư tưởng tính đa nghĩa của văn chương. Và nếu thực hiện bài tập ấy không những đã không bổ sung mà còn làm thui chột kiến thức tác phẩm của học sinh.

Trắc nghiệm về ca dao sách lại đưa ra mô hình: “Khi phân tích một bài ca dao trước hết phải nắm vững điều gì trong những điều sau đây:

A: Viết về chủ đề gì;
B: Lời của ai nói với ai;
C: Sử dụng thể thơ nào;
D: Có ngắn gọn không?”.

Và đáp án là B. Nghĩa là khi phân tích một bài ca dao phải nắm vững đó là “lời của ai nói với ai” (!). Chưa bàn đến sự tối tăm của đề - đáp án ai cũng biết có những bài ca dao không phải là “lời của ai nói với ai” mà đơn thuần là tự bộc lộ (số lượng ca dao loại này là chủ yếu). Vậy điều cần “nắm vững” kia liệu có vững chút nào không?

Trên đây trong chiều hướng bổ sung những sai sót... chết người của sách chúng tôi chỉ đưa ra vài ví dụ. Thật ra nếu có một sự thẩm định toàn diện thấu đáo hệ thống sách Ngữ văn 10 sẽ còn rất nhiều điều đáng nói. Điều muốn bàn thêm là trách nhiệm của những người biên soạn cũng như thẩm định sách giáo khoa và các tài liệu tương đương.

Sau khi chúng tôi nêu ra những sai sót ngớ ngẩn và lệch lạc đến mức khó hiểu trong cuốn Tài liệu hướng dẫn giáo viên môn ngữ văn lớp 10 như “Nguyễn Trãi là nhà bảo vệ môi trường”; trên báo Thể Thao & Văn Hóa ngày 11-8 GS Trần Đình Sử - chủ biên cuốn sách này (và nhiều bộ sách giáo khoa ngữ văn khác) - đã giải thích một cách rất hài hước.

Rằng xảy ra tình trạng “Nguyễn Trãi... bảo vệ môi trường” là do bộ chỉ đạo thời gian biên soạn in ấn quá gấp rút (trong một tuần phải viết xong hai cuốn sách hướng dẫn); do sự trưng cầu ý kiến song song với tài liệu đã in ra; do lỗi in ấn; và đặc biệt là do chủ trương phải dạy lồng ghép vào môn học các chương trình như: bảo vệ môi trường bình đẳng giới… Cái sai sót đã khó chấp nhận nhưng thái độ tiếp thu góp ý của những người chủ biên càng không thể chấp nhận.

Theo Tuổi trẻ

 

More...

Mừng Bảo Trân của Ba tròn tuổi 10 (03/ 12/ 2007)

By Trần Xuân Toàn


Công chúa BẢO TRÂN  hai năm trước


Bảo Trân tại khu trưng bày đồ dùng dạy học (Hội thi nghiệp vụ khoa Ngữ văn 20-11-2007)

BẢO TRÂN VỚI  BA (2005)

   sinh nhật Bảo Trân (2007) với ông bà nội và em Boy

 và mấy em ....

More...

CA DAO TÌNH YÊU- KÌ 1 : CA DAO TỎ TÌNH

By Trần Xuân Toàn


Lời mở đầu 

Những bài tiểu luận về “ca dao  tình yêu – gia đình” mà các bạn đang có là kết quả của một quá trình sưu tầm của tập thể lớp TH Văn B – K29 trong thời gian vừa qua.Cuốn sách này bao gồm: 5 bài tiểu luận của 5 tổ viết về những khía cạnh những cung bậc tình cảm trong ca dao Tình yêu – Gia đình.Tài liệu này được biên soạn nhằm mục đích tập hợp và cung cấp những tư liệu học tập cần thiết về bộ môn văn học dân gian (phần ca dao Tình yêu – Gia đình) cho sinh viên khoa Ngữ Văn (hệ sư phạm và tổng hợp).Để có được tập sách này chúng tôi xin chân thành cảm ơn Thạc sĩ Trần Xuân Toàn – giáo viên giảng dạy bộ môn VHDG đã hướng dẫn động viên và cung cấp cho chúng tôi những tư liệu quý báu.Cuối cùng xin cảm ơn quý thầy cô trong khoa Ngữ Văn và tập thể sinh viên lớp 2B Tổng Hợp- K. 29  (ĐH Quy Nhơn) đã hỗ trợ và giúp đỡ chúng tôi trong quá trình sưu tầm và biên soạn cuốn tiểu luận về “ca dao Tình yêu – Gia đình”.Vì thời gian và tư liệu có hạn cuốn tiểu luận về “ca dao Tình yêu – Gia đình” của chúng tôi chắc chắn sẽ có nhiều thiếu sót rất mong quý thầy cô và các bạn sinh viên quan tâm và chỉ chính.                                                                                                                     Người biên soạn                                                                                      TH Văn B – K29 
 

Phần 1: CA DAO TỎ TÌNH GIÁN TIẾP
 

“Tôi đã thầm yêu một bóng hình
Mà không dám nói phải làm thinh
Trong khi người ấy vô tình quá
Lỡ để riêng tôi khổ một mình.”         
Đã trót yêu “em” nhưng anh không dám ngỏ đành chịu đau khổ trong lòng. Nhưng không phải ai và không phải lúc nào người ta cũng có thể giấu kín tình cảm thực của mình. Theo thời gian tình yêu lớn lên và đến một lúc nào đó sẽ không thể che giấu được nữa. Lúc ấy nhu cầu bày tỏ tình cảm với người mình yêu trở nên bức thiết hơn bao giờ hết. Nhưng tỏ tình bằng cách nào và như thế nào  để “người ấy” hiểu được tấm chân tình của mình và nhận lời thật không dễ!

More...

Ca dao tình yêu và con số (Vũ Như Ngọc)

By Trần Xuân Toàn


Ý NGHĨA CỦA CON SỐ TRONG
CA DAO TÌNH YÊU
 
                                              
 
Võ Như Ngọc
                                       
(Sở VHTT Bình Định)
­


Ca dao là những khúc hát thanh tú dịu ngọt của tình yêu lứa đôi. Đó là thứ tình cảm mộc mạc lớn lên trong cuộc sống lao động gắn với tâm hồn và tính cách Việt Nam mà phía sau lời tỏ tình trao duyên ấy lại ánh lên cả một nền văn hoá phương Đông tinh tế ý vị. Chúng ta ngỡ rằng trong lĩnh vực tình cảm đặc biệt này không có chỗ cho những con số khô khan cứng nhắc. Nhưng thật hay làm sao khi trái tim đang yêu có thể mềm hoá thi vị hóa mọi cái logíc nhất.

More...