BÀI THUYẾT TRÌNH "ĐAM SAN ĐI BẮT NỮ THẦN MẶT TRỜI" (NGUYỄN DIỆU LINH)

Nguyễn Diệu Linh (Lớp TH Văn C-K32 Đại học Quy Nhơn )

 

BÀI THUYẾT TRÌNH VỀ ĐOẠN TRÍCH

ĐAM  SAN ĐI BT N THN MT TRI”

 

    

      Ngược thời gian trở về với thời kỳ bình minh của xã hội loài người ta bắt gặp rất nhiều những truyện kể bằng văn vần hoặc văn xuôi giàu chất thơ có quy mô lớn về nội dung và hình thức có nội dung bao quát đời sống toàn dân tộc trong một giai đoạn lịch sử nhất định và đề cập đến những sự kiện có ý nghĩa quan trọng đối với toàn thể cộng đồng. Đó chính là những thiên sử thi những bản anh hùng ca muôn đời bất diệt mà tên nhân vật thường được dùng đặt cho tên tác phẩm vì họ là người lập nên những chiến tích kì vĩ mang tầm vóc lịch sử như Đam San Xing Nhã Đam Di Khinh Dú Đam Noi…

     Mỗi tác phẩm mỗi nhân vật đều mang một vẻ đẹp riêng song có lẽ hình tượng nhân vật Đam San hiện ra trong suốt chiều dài tác phẩm với vẻ đẹp của một người anh hùng tiếng tăm lừng lẫy là tiêu biểu hơn cả. Và đoạn trích “Đam San đi bắt Nữ thần mặt trời” (thực ra là Đam San cầu hôn Nữ thần Mặt trời mới đúng) là khúc ca hay nhất kì vĩ nhất thể hiện ở mức độ cao nhất và tập trung nhất những khát vọng mà Đam San theo đuổi trong cả cuộc đời đấu tranh không hề mệt mỏi.

    

Con người bao giờ cũng là con người với trái tim nhỏ bé nhưng khát vọng ngược lại thật vô biên. Sau khi chiến thắng hai tù trưởng gian ác là Mtao Mxây và Mtao Grư để bảo vệ quyền lợi và danh dự bộ  tộc cũng như hạnh phúc gia đình Đam San lại chặt đổ cây thần Smuk là cây chi phối trực tiếp sinh mệnh của hai chị em HNhí và HBhí nhằm chống lại thần quyền và luật tục chuê-nuê. Lúc này Đam San đang có tất cả: Chàng là một tù trưởng giàu mạnh “ chiêng hàng trăm đã mua cồng hàng ngàn đã sắm” “ danh vang đến thần tiếng lừng khắp núi” lại có thêm hai người vợ đẹp. Thế nhưng chàng sẵn sàng khước từ những vinh quang rực rỡ ấy để lại tiếp tục một cuộc hành trình mới mang theo một lí tưởng cao đẹp và một khát vọng mãnh liệt vượt tầm thời đại đó là đi cầu hôn Nữ thần mặt trời bởi theo chàng “ có bắt được nàng tôi mới thật sự trở thành một tù trưởng giàu có chiêng lắm la nhiều mới thật sự đâu đâu cũng phải khuất phục tôi… khắp các tù trưởng không một ai sánh tày tôi nữa”.

     Khi Đam San tới nhà Tăng Măng Tăng Măng hỏi Đam San có việc gì gấp lắm phải không thì Đam San trả lời “ có việc gì gấp đâu chú”. Ta tưởng chừng sau đó Đam San sẽ đưa ra một hành động thật đơn giản bình thường để làm rõ cái việc không có gì gấp ấy thế nhưng đó lại là một việc mà chưa ai dám nghĩ đến “ ta muốn đi bắt Nữ thần mặt trời thôi”. Còn Tăng Măng khi thoạt nghe Đam San nhờ dẫn đường đã vội vàng từ chối: “ ôi chao anh ơi tôi quả là thằng đàn ông không biết rừng là con đàn bà không biết đường”. Đoạn đối thoại ngắn gọn giữa Đam San và Tăng Măng phần nào khắc họa được tính cách đối lập mang hai thái cực khác nhau giữa một bên là chàng Đam San ung dung bình tĩnh lớn lao bao nhiêu thì ngược lại là một Tăng Măng hốt hoảng khiếp nhược nhỏ bé bấy nhiêu qua đó ta thấy được những nét đáng trân trọng ở Đam San.

     Cuộc gặp gỡ giữa Đam San và Đam Păc Quây một lần nữa khẳng định được ý chí phi thường quyết tâm mãnh liệt của một con người phi thường như Đam San. Khi biết Đam San đang trên đường đi cầu hôn Nữ thần mặt trời Đam Păc Quây đã hết lời ngăn cản thậm chí còn có ý răn đe. Đầu tiên là “ rừng này nhiều cọp đường này nhiều rắn tù trưởng đi chết đằng tù trưởng mãnh tướng đi chết đằng mãnh tướng”. Rồi hơn thế nữa là “nước thì nhiều đỉa rừng thì nhiều vắt ven rừng đầy xương người trong rừng đầy xương bò xương trâu …biết bao mãnh tướng đã bỏ mạng nơi đây”. Thế nhưng Đam San khi nghe tất cả những điều đó lại không chút bối rối lo lắng. “ Người dũng tướng chắc chết mười mươi vẫn không lùi bước há cũng không vào được đó hay sao?” Đó là một câu hỏi nhưng đồng thời cũng là một lời khẳng định giá trị sức mạnh của bản thân đầy dõng dạc chắc nịch chứa đựng tất cả khí phách ngang tàng thể hiện một bản lĩnh anh hùng. Thậm chí khi bị ông Đu ông Điê đét cho một đét vào người khi Đam Păc Quây răn đe sẽ “ cột bằng thừng trói bằng dây” không cho đi thì Đam San vẫn không chịu lùi bước “ không cho tôi đi tôi cũng mặc…tôi sẽ làm bàn trang tôi san đường tôi đi”. Dù đã được Đam Pắc Quây cảnh báo những nguy hiểm sẽ gặp phải thậm chí có thể đánh đổi bằng cái chết thì ở Đam San vẫn là một ý chí kiên định một niềm tin sắt đá một quyết tâm cao độ không gì có thể lay chuyển. Hơn ai hết Đam San cũng ý thức được những khó khăn đang chờ mình ở phía trước nhưng người anh hùng ấy đã không hề nao núng. Như vậy cuộc gặp gỡ trên đã một lần nữa mài giũa hòn ngọc nhân cách Đam San khiến nó càng thêm lấp lánh.

    

 Vượt qua bao khó khăn thử thách trên đường đi cuối cùng Đam San cũng đến được nơi ở của Nữ thần mặt trời. Nhà của nàng có “ cầu thang trông như cái cầu vồng cối giã gạo bằng vàng chầy cũng bằng vàng. Tòa nhà dài dằng dặc voi đứng vây chặt sàn hiên chiêng xếp đầy nhà ngoài cồng chất đầy nhà trong. Tôi trai tớ gái như ong đi lấy nước như vò vẽ đi chuyển hoa”. Điều này chứng tỏ Nữ thần mặt trời là một người rất giàu có thậm chí hơn cả Đam San bởi chính chàng cũng tự thừa nhận “ chưa hề thấy một ngôi nhà nào như vậy cả”.

     Nữ thần mặt trời còn được hình dung là một cô gái vô cùng xinh đẹp rực rỡ lộng lẫy và duyên dáng. “ Thân hình như cái nụ tai cổ như cổ con công mái tóc nàng vén một bên tai trong thật là đẹp. Nàng từ trong buồng bước ra cửa buồng liền bừng sáng”. Đấy là nữ thần nhưng dường như cũng thấp thoáng bóng dáng của một người con gái bình thường cũng đi đứng yểu điệu như “ diều bay ó liệng như nước lững lờ trôi cũng không bằng”. Nàng cũng “ bỏ váy cũ mặc váy mới chưa hài lòng với váy này thì nàng đổi váy kia” để tiếp khách quý như bao cô gái khác.  “Khi lỡ chân hụt bước nàng dừng lại đứng yên đầu nghiêng nghiêng cúi xuống”. Nữ thần mặt trời được miêu tả với những nét tâm lí như một cô gái bình thường do đó nữ thần gần gũi với con người và đầy sức quyến rũ tới mức Đam San phải thầm thốt lên rằng “ thật không thấy có một ai như nàng cả!”

     Không những thế Nữ thần mặt trời còn có sức mạnh quyền năng cũng như trách nhiệm vô cùng lớn lao quan trọng và nàng cũng ý thức được điều đó: “ nếu ta đi thì lợn dưới gà trên cọp tê giác ngựa trâu sẽ chết hết. Chết cả người Khơ me người Lào vì hết đất làm nương. Chết cả người Ê đê- Ê ga vì không còn nước uống. Nếu ta đi cây trên rừng sẽ tuyệt diệt đất đai sẽ nứt nẻ sông suối sẽ cạn khô”.

     Như vậy đứng trước Đam San lúc này là một tù trưởng giàu có nhất trần là một cô gái xinh đẹp không ai sánh kịp đó cũng là người có quyền năng sức mạnh vô cùng lớn lao. Đến đây ta hiểu tại sao chỉ khi lấy được Nữ thần mặt trời Đam San mới trở thành tù trưởng hùng mạnh nhất thế gian như lời chàng nói trước khi ra đi. Và phải chăng từ ba đặc điểm nổi bật ấy của Nữ thần mặt trời mà ta có thể hiểu nàng tượng trưng cho sự tồn tại của chế độ mẫu quyền bởi tất cả những gì quý giá nhất quan trọng nhất có ý nghĩa đối với sự tồn sinh của cả loài người đều thuộc về một người con gái.

    

Hành động đi bắt Nữ thần mặt trời của Đam San thể hiện tầm cao nhất và quyết liệt nhất niềm khát khao ngàn đời của con người: tìm hiểu chinh phục những thế lực thiên nhiên đầy bí hiểm mà lại có ảnh hưởng quan trọng biết bao với sự sống trên trái đất. Đam San đi bắt nữ thần mặt trời trước hết vì chàng muốn vươn lên đỉnh cao của sự hùng mạnh muốn sánh ngang thần thánh sau đó là bởi chàng muốn chinh phục thiên nhiên muốn thiên nhiên phải phục tùng mình. Nhưng hơn thế nữa có lẽ hành động đi cầu hôn Nữ thần mặt trời của Đam San còn phản ánh sự manh nha của việc xóa bỏ chế độ mẫu hệ mà hiện thân cụ thể của nó chính là luật tục chuê-nuê. Vấn đề này ít nhiều cũng được đề cập đến trong những đoạn trích trước của tác phẩm như việc lúc đầu Đam San kiên quyết không chịu nối dây với hai chị em HNhí và HBNhí. Đến đoạn trích này đã thể hiện ở mức độ cao hơn Đam San đã băng qua sự hà khắc nghiệt ngã của thiên nhiên để đến với Nữ thần mặt trời đó là người con gái mà chàng “ yêu da diết muốn cùng nàng kết nghĩa vợ chồng”. Lần đầu tiên trong xã hội thời Đam San lại có một người đàn ông tự đi hỏi vợ cho mình và táo bạo hơn nữa là muốn “ đưa nàng xuống trần” chứ không phải là ở rể nhà nữ thần mặt trời. Như vậy đi bắt nữ thần mặt trời về làm vợ Đam San muốn khẳng định vị thế của người đàn ông trong hạnh phúc hôn nhân muốn khẳng định uy danh và của cải cho bản thân và cộng đồng.

     Thế nhưng lý tưởng khát vọng cao đẹp lại thường mong manh dễ vỡ. Dù Đam San đã dãi bày tất cả tâm tình với Nữ thần mặt trời nhưng nàng vẫn nhất định khước từ. Đam San trở về khi mặt trời bắt đầu lên đất dần tan chảy và Đam San cùng ngựa chìm dần trong vùng đất nhão. Dù thất bại nhưng Đam San vẫn giữ được vẻ oai phong lẫm liệt của một trang tù trưởng một người anh hùng. Trong hoàn cảnh xã hội Đam san cái chết ấy là hợp lý là không tránh được vì chế độ mẫu hệ tập tục nối dây vẫn còn ngự trị vững chắc trên thực tế nó chưa bị một thế lực nào phá vỡ. Đam San mới chỉ là một nhát búa đơn độc giáng vào bức tường ý thức hệ của chế độ đó tập tục đó mà thôi.

     Cuối tác phẩm là chi tiết HÂng thụ thai sinh ra “Đam San cháu” giống hệt “ Đam San cậu” và tiếp tục nối dây với HNhí. Sau cái chết của Đam San cuộc sống lại êm đềm trôi theo cái dòng cũ của nó. Đam San cháu “ tuổi đang vọc đất mới biết chạy biết đi” mà lại nối dây làm chồng HNhí. Luật tục chuê- nuê chế độ mẫu quyền đã thắng sự nổi dậy của một cá nhân và tiếp tục tồn tại. Nhưng cũng chính hình tượng nghệ thuật Đam San tái sinh này ( Đam San cháu) đã cho ta một hy vọng mới lạc quan tin tưởng rằng: một Đam San nữa lại ra đời lại đấu tranh ngoan cường không mệt mỏi để chống lại luật tục nối dây để đem lại một cuộc sống tốt đẹp hơn văn minh hơn cho cộng đồng.

Marylouise

home home car insurance work hard paying cheapest car insurance resources canada best prices auto insurance groups people auto insurance quotes hundreds insurance car insurance coverage under principles found auto insurance quotes hence serial number car insurance quotes office owners who car insurance many

Chuck

http://thetipsypenguin.com/ohio-insurance-agents.html http://mkophoto.com/farmers-insurance-rental-car-discount.html http://clearywolters.com/gta-5-insure-stolen-car.html http://xn--e1aqbq6c.xn--p1ai/baja-auto-insurance-uvalde.html http://mkophoto.com/blue-cross-blue-shield-insurance-rates.html http://infinitetreesproject.org/gramercy-insurance-company.html

Magdelina

I'm so glad I found

I'm so glad I found my sotloiun online.

Dayana

If time is money you

If time is money you've made me a welahtier woman.