XỨ NẪU- TẠI SAO CÓ TÊN GỌI THẾ?

Sinh viên của chúng tôi đi sưu tầm phần nhiều là từ các tỉnh Bắc Trung bộ đến vùng Nam trung bộ này lại gặp trở ngại về phương ngữ rất khó nghe khó ghi chép.Một trong những số đó là vấn đề "nậu" "nẫu"...

Sưu tầm bài viết dưới đây:

"Xứ Nẫu"- Tại sao có tên gọi thế?


Bạn bè phương xa hay gọi Phú Yên quê tôi là xứ Nẫu. Một lần đồng nghiệp phương Nam du thuyền trên biển Vũng Rô vui miệng hỏi rằng: "Vì sao quê ông được gọi là xứ Nẫu. Nẫu có nghĩa là sao?".....
Ba Đà Rằng tôi toát mồ hôi hột lúng túng như gà mắc tóc định bụng giải thích ấm ớ cho qua thế nhưng mồm miệng cứ lúng búng lùng bùng như ngậm hột thị bởi chưng quá bí nói chẳng nên lời. Vậy là đành cất công tìm hiểu một từ phương ngữ đặc trưng của quê mình và cũng vỡ ra đôi điều. Xung quanh chữ Nẫu dài lắm xin tóm lược như sau:

....Năm 1558 chúa Nguyễn Hoàng được vua Lê cử vào nhận trọng trách Tổng đốc Thuận Quảng (Thuận Hóa Quảng Nam) ra sức củng cố cơ nghiệp đất phương Nam theo lời dạy của Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm: "Hoành Sơn nhất  vạn đại dung thân" (Một dải hoành sơn đủ để tạo cơ nghiệp muôn đời). Lúc ấy Thừa Tuyên (đơn vị hành chính cấp tỉnh) Quảng Nam kéo dài từ nam đèo Hải Vân đến đèo Cù Mông. Năm 1578 chúa Nguyễn Hoàng cử Phù nghĩa hầu Lương Văn Chánh làm Trấn biên quan đưa lưu dân (người nghèo không sản nghiệp) khai khẩn vùng đất mới từ nam đèo Cù Mông đến đèo Cả. Sau 33 năm khai phá vùng đất mới hình thành làng mạc năm 1611 chúa Nguyễn Hoàng thành lập phủ Phú Yên (trực thuộc Thừa Tuyên Quảng Nam) gồm hai huyện Đồng Xuân và Tuy Hòa. Năm 1629 chúa Nguyễn Phúc Nguyên (chúa Sãi) nâng cấp phủ Phú Yên thành dinh Trấn Biên (đơn vị hành chính cấp tỉnh. Cả xứ Đàng Trong từ Quảng Bình vào Phú Yên có bảy dinh). Do đặc điểm của vùng đất mới còn hoang hóa dân cư thưa thớt nên các đơn vị hành chính của vùng biên viễn có những nét đặc thù. Dưới cấp huyện có cấp Thuộc dưới Thuộc là các đơn vị hành chính nhỏ hơn như phường nậu man.

Phường là các làng nghề có quy mô như phường Lụa phường Sông Nhiễu. Nậu là tổ chức quản lý một nhóm nhỏ cùng làm một nghề người đứng đầu gọi là đầu nậu. Sách Đại Nam Thực Lục (tiền biên) ghi rõ: "Nậu nguyên nghĩa là làm cỏ ruộng rồi chỉ làng xóm và sau nữa thành tên một đơn vị hành chính quản lý một nhóm người có cùng một nghề".

Ví dụ: "Nậu nguồn" chỉ nhóm người khai thác rừng "Nậu nại" chỉ nhóm người làm muối "Nậu rổi" chỉ nhóm người bán cá "Nậu rớ" chỉ nhóm người đánh cá bằng rớ vùng nước lợ "Nậu cấy" chỉ nhóm người đi cấy mướn "Nậu vựa" chỉ nhóm người làm mắm...

Do sự phát triển của xã hội Đàng Trong năm 1726 chúa Nguyễn Phúc Chú (1697-1738) cử Đại ký lục chính danh Nguyễn Đăng Đệ quy định phạm vi chức năng của các đơn vị hành chính. Các đơn vị hành chính như "Thuộc" "Nậu" bị xóa bỏ. Khái niệm thành tố chung cấp hành chính "Nậu" được biến nghĩa dùng để gọi người đứng đầu trong đám người nào đó và sau này dùng để gọi đại từ nhân xưng ngôi thứ ba. Từ "Nậu" không xuất hiện độc lập mà chỉ có mặt trong các tổ hợp danh ngữ:

Ví dụ: - Chiều chiều mây phủ Đá Bia Đá Bia mây phủ chị kia mất chồng Mất chồng như nậu mất trâu Chạy lên chạy xuống cái đầu chôm bơm. - Tiếc công anh đào ao thả cá Năm bảy tháng trời nậu lạ tới câu. - Ai về nhắn với nậu nguồn Mít non gởi xuống cá chuồn gởi lên.

Từ chữ "Nậu" ban đầu phương ngữ Phú Yên-Bình Định tỉnh lược đại từ danh xưng ngôi thứ ba (cả số ít và số nhiều) bằng cách thay từ gốc thanh hỏi.

Ví dụ: Ông ấy bà ấy được thay bằng: "ổng" "bả". Anh ấy chị ấy được thay bằng: "ảnh" "chỉ". Và thế là "Nậu" được thay bằng "NẪU .

NẪU đã đi vào ca dao Bình Định Phú Yên khá mượt mà chân chất: Thương chi cho uổng công tình Nẩu về xứ nẩu bỏ mình bơ vơ. Phương ngữ Thuận Quảng (Thuận Hóa - Quảng Nam) với "mô tề răng rứa chừ" vượt qua đèo Bình Đê (ranh giới Bình Định - Quảng Ngãi) được đổi thành "đâu kia sao vậy giờ". Và đặc trưng ngữ âm của vùng Nam Trung bộ (Bình Định - Phú Yên) không phân biệt rạch ròi cách phát âm dấu hỏi và dấu ngã. Đặc biệt bà con vùng biển từ Hoài Nhơn (Bình Định) đến Gành Đỏ (Sông Cầu-Phú Yên) các âm dấu ngã đều phát âm thành dấu hỏi. Riêng đồng bằng Tuy Hòa khi phát âm không phân biệt được dấu hỏi và dấu ngã.

Bởi vậy "NẨU" hay được phát âm là "Nẫu". Đồng bằng Tuy Hòa trù phú nhiều nhà giàu trong vùng cho con cái đi học chữ phương xa. Các vị có chữ nghĩa viết chữ "Nẩu" theo phát âm quen miệng thành chữ "Nẫu". Một thời cơ cực thành ngữ "buồn nẫu ruột" "trái cây chín nẫu" (chín úng)... cũng góp phần hóa thân chữ "Nẩu" thành chữ "Nẫu". Vậy là chữ "Nẫu" theo kiểu phát âm phương ngữ trở thành từ cửa miệng đi vào thơ ca báo chí.

Đặc biệt chữ "Nẫu" chết tên với vùng đất Phú Yên khi nhạc sĩ Phan Bá Chức ký âm bài Trách phận (còn gọi là "Nẫu ca") dân ca Phú Yên theo điệu Xuân Nữ của dân ca bài chòi Khu V do Nguyễn Hữu Ninh sưu tầm trong dân gian được thể hiện bởi nghệ sĩ Hoài Linh - Việt kiều gốc Phú Yên. Hồi còn tỉnh chung Phú Khánh Ba Đà Rằng này làm thư ký giúp việc cho nhà thơ Văn Công (quyền chủ tịch tỉnh) theo ông về các địa phương thúc giục chuyện nghĩa vụ "lúa lang lợn lạc" cho tỉnh. Tỉnh quá xa địa phương nào cũng có nhu cầu phát triển riêng của mình tìm mọi cách giữ lại chút ít để "lo phận mình" tỷ như xây dựng trụ sở UBND thị xã Tuy Hòa năm 1985 bị quy chụp là cục bộ. Bà con không buồn phiền gì chuyện đó và bào chữa thật dễ thương: Tỉnh dài huyện rộng xã to Nẫu lo phận nẫu mình lo phận mình. Còn nếu cán bộ cấp trên về ép việc này việc nọ thì cũng có câu phản kháng nhẹ nhàng: Nẫu dìa (về) thì mược nẫu dìa Lăng xăng lít xít nẫu chê nẫu cười. Còn Ba Đà Rằng này tài sơ trí thiển Nẫu nói gì mược Nẫu (người ta nói gì mặc người ta) cũng bạo gan trao đổi đôi điều về "Nậu-Nẩu-Nẫu" như một nhàn đàm vui đón xuân. Rất mong các bậc cao minh vui lòng chỉ giáo để sáng tỏ thêm một từ phương ngữ đặc trưng của Nam Trung bộ.

Người Bình Định Phú Yên được gọi là người xứ Nẫu hẳn nhiên vì "đại từ nhân xưng" "nẫu" (bọn họ người ta...) đã trở nên quá phổ biến với chất giọng nằng nặng thô ráp nhưng chân thật không lẫn vào đâu được.

Ngôn ngữ của người xứ Nẫu có nhiều từ nhiều câu rất độc đáo cũng không lẫn vào đâu được đã trở thành phương ngữ xứ Nẫu. Chẳng hạn "nẫu" "dẫy ngheng" (vậy nghen) "dẫy á" (vậy đó) "dẫy na"(vậy à?) "chu cha" (có tính chất cảm thán kiểu như "trời ơi")... Đã nghe "nẫu" "dẫy ngheng" "dẫy á"... vài lần người ta có thể nhớ mãi như ngấm vào máu thịt không quên được bởi "nẫu" "dẫy ngheng" "dẫy á"... có quá nhiều ngữ nghĩa sắc thái tâm tư tình cảm - đương nhiên tùy theo ngữ cảnh.

Quãng năm 1997-1998 tôi có về công tác tại một xã ven biển Phù Mỹ (Bình Định). Ở đó tôi đã chứng kiến một chuyện tình thật đẹp thật cảm động giữa một anh bị khuyết tật đôi chân với một thôn nữ hiền lành. Thương anh ngày ngày lê lết ở bến cá để xin cá nhặt cá rơi vãi mỗi khi thuyền về chị chấp nhận về nâng khăn sửa túi cho anh lại còn phải cáng đáng thêm một bà mẹ chồng đã lọm khọm. Chị nghèo gia đình anh cũng vậy lại là thân nhân liệt sĩ nên nương tựa vào nhau để sống. Tôi hỏi lý do tại sao chị lại dũng cảm lấy một người chồng khuyết tật chị ậm ừ giải thích vài câu rồi thẹn thùng "kết luận": "Dẫy á!".

Cái câu "dẫy á" của chị tuy chỉ hai từ nhưng trong ngữ cảnh này mới đắt làm sao. "Dẫy á" đã nói lên được bao điều và tôi không cần hỏi gì thêm cũng hiểu được tấm lòng của chị.

Gần đây vào giữa trưa lúc đang thiu thiu ngủ thì chuông điện thoại bàn reo  tôi bật dậy. Bực mình nhưng tôi vẫn phải "A lô...". Đầu dây là một giọng nói đậm chất Nẫu: "Anh Bảy hé anh Bảy. Ủa không phải na? Cho tui gặp anh Bảy chút coi!". "Dạ đây không phải nhà anh Bảy có lẽ chị nhầm số". "Ủa lộn số hén? Thâu (thôi) dẫy ngheng". Rồi cúp máy.

Cái câu "dẫy ngheng" rất tròn vành rõ chữ lại kéo dài âm "eng" như một lời xin lỗi mong được thông cảm. Tan giấc nghỉ trưa nhưng tôi cũng chẳng còn cảm giác bực mình bởi dư vị của hai chữ "dẫy ngheng" cứ ngọt ngào trong tâm tưởng.

Một năm đôi ba bận tôi lại về quê - một làng nhỏ ven sông Côn - để cúng giỗ dẫy mã.  Các anh chị tôi ở quê làm nông là chủ yếu. Nghe tôi kể chuyện phố phường thỉnh thoảng họ lại "dẫy na?" ngạc nhiên một cách hết sức hồn nhiên. Còn tôi thì sau mỗi lần như thế lại "dẫy á" để khẳng định lại điều mình vừa nói vừa kể.

Trong những lúc trà dư tửu hậu nhiều người xứ Nẫu vẫn đem câu "Yêu không yêu thì thâu nói dứt phát" (Yêu không yêu thì thôi nói (để) dứt khoát) ra để tếu táo với nhau rồi tự trào rằng người xứ Nẫu mình có một câu nói hay đáo để.

Sử chép: Ngày 1 tháng 3 năm Hồng Đức thứ 2 (1471) nước Đại Việt mở đất đến núi Thạch Bi (Phú Yên). Đến tháng 7 năm 1471 vua Lê cho lập phủ Hoài Nhơn gồm 3 huyện là: Bồng Sơn Phù Ly và Tuy Viễn. Từ đó người Việt bắt đầu tiến vào sinh sống trên vùng đất Bình Định Phú Yên ngày nay.

535 năm đã trôi qua. Trải qua bao bể dâu biến thiên của lịch sử; trải qua bao cuộc giao lưu hợp lưu giữa các nền văn hóa cái lắng đọng lại chắt lọc lại chính là văn hóa và con người xứ Nẫu trong đó có ngôn ngữ xứ Nẫu. Có thể nói ngôn ngữ xứ Nẫu là tinh hoa của văn hóa xứ Nẫu. Ở Việt Nam các nhà ngôn ngữ học đã chia ra 3 vùng chính: Phương ngữ Bắc Bộ phương ngữ Trung Bộ và phương ngữ Nam Bộ. Trong phương ngữ Trung Bộ đương nhiên có phương ngữ xứ Nẫu.

Lâu nay các sách ngôn ngữ học thường giới thiệu tiếng Việt như một thực thể nhất dạng. Trong thực tế tiếng Việt rất đa dạng và luôn luôn biến đổi với những sắc thái địa phương khác nhau. Tiếc rằng những sắc thái đó thông thường chỉ được cảm nhận mà chưa được phân tích lý giải tường tận.

Cũng vậy đối với phương ngữ xứ Nẫu. Hình như Bình Định Phú Yên đã có khá nhiều bộ địa chí những công trình văn nghệ dân gian nhưng chưa có (hoặc có nhưng rất ít) đề cập đến phương ngữ xứ Nẫu với những lý giải phân tích cặn kẽ tận tường.

Văn hóa Bình Định văn hóa Phú Yên - văn hóa xứ Nẫu - không chỉ thể hiện qua những tháp Chàm trầm mặc rêu phong qua câu hát bội thô mộc chất phác qua điệu bài chòi mượt mà sâu lắng qua lời than thân trách phận rền rĩ ai oán... mà còn thể hiện rõ nét qua ngôn ngữ. Giá như có một công trình nghiên cứu về phương ngữ xứ Nẫu như Huế đã có phương ngữ xứ Huế thì "chu cha" hay biết bao.


Sưu tầm

 


 

camster

Great weblog right here! Additionally your website so much up very fast! What web host are you the usage of? Can I get your affiliate hyperlink in your host? I want my website loaded up as quickly as yours lol

Great weblog right here! Additionally your website so much up very fast! What web host are you the usage of? Can I get your affiliate hyperlink in your host? I want my website loaded up as quickly as yours lol

cna online classes free

The following represents the essential functions on this job to get used to determine if an individual with a physical of mental impairment is capable of doing these functions with or without reasonable accommodation cna classes denver how long are cna classes cna classes in pa the combined training course is separated into 145 hours of theoretical instruction and 20 hours of clinical experiences held in a very nursing home. In order to participate inside course, students must meet the Sierra College reading competency requirements by assessment or by course cna online classes https://cnaclasses.us.com/ cna classes in houston we hire and sponsor over the cna training course.

The following represents the essential functions on this job to get used to determine if an individual with a physical of mental impairment is capable of doing these functions with or without reasonable accommodation cna classes denver how long are cna classes cna classes in pa the combined training course is separated into 145 hours of theoretical instruction and 20 hours of clinical experiences held in a very nursing home. In order to participate inside course, students must meet the Sierra College reading competency requirements by assessment or by course cna online classes https://cnaclasses.us.com/ cna classes in houston we hire and sponsor over the cna training course.

craigslist search

The online publication rack crowded, that can make selling your goods challenging. Using attractive, high-quality images is really a great strategy to enhance a post on Craigslist. craigslist search Find a babysitting job by creating fliers, writing a web-based ad on Craigslist, by posting the necessary contact info with. Many surplus government vehicles are offered for sale at low.

The online publication rack crowded, that can make selling your goods challenging. Using attractive, high-quality images is really a great strategy to enhance a post on Craigslist. craigslist search Find a babysitting job by creating fliers, writing a web-based ad on Craigslist, by posting the necessary contact info with. Many surplus government vehicles are offered for sale at low.

payday loans online same day deposit

And I was once one of those persons who would head to your typically cash advance because I couldn't know. At now, it's unclear if your stolen data was encrypted you aren't, nor how the attackers were in a position to gain access - IT Pro has contacted the organisation for clarification of those points, and Wonga said it's "urgently investigating" the breach. Rob Bradley, R-Fleming Island, one with the bill's co-sponsors, called it a "very important bill this session. payday loans online same day deposit The FCA has already been conducting is own inquiry into overdrafts, door-to-door lending as well as other forms of loans. The bill have also been referred to three committees — a frequent sign which it's not favored by House leadership, because more referrals means the measure has got to pass more hurdles. That message, however, is considerably less prominent compared to cheerful, here-to-help sentiment on the front with the letter.

And I was once one of those persons who would head to your typically cash advance because I couldn't know. At now, it's unclear if your stolen data was encrypted you aren't, nor how the attackers were in a position to gain access - IT Pro has contacted the organisation for clarification of those points, and Wonga said it's "urgently investigating" the breach. Rob Bradley, R-Fleming Island, one with the bill's co-sponsors, called it a "very important bill this session. payday loans online same day deposit The FCA has already been conducting is own inquiry into overdrafts, door-to-door lending as well as other forms of loans. The bill have also been referred to three committees — a frequent sign which it's not favored by House leadership, because more referrals means the measure has got to pass more hurdles. That message, however, is considerably less prominent compared to cheerful, here-to-help sentiment on the front with the letter.

https://paydayloansnear.me/

For Sanders, pawning is sort with the lesser from the evils. California Department of Corporations data demonstrate that in 2006, fewer than 4 % of pay day loans went to one-time borrowers. The agency said it analyzed 1 . 5 years of transaction data from nearly 20,000 accounts showing payments to Internet-based payday lenders. payday loan no credit check near me (https://paydayloansnear.me/) He said these new loans have the equivalent 204 percent APR as compared to a 30 percent APR for a financial loan over $1,400. The business structure depends on borrowers renewing loans or applying for new ones, with 90 percent of business stemming from borrowers with five or higher loans a year. The CFPB has experimented with keep the dependence on small-dollar, shorter term loans in mind inside the creation of their rule.

For Sanders, pawning is sort with the lesser from the evils. California Department of Corporations data demonstrate that in 2006, fewer than 4 % of pay day loans went to one-time borrowers. The agency said it analyzed 1 . 5 years of transaction data from nearly 20,000 accounts showing payments to Internet-based payday lenders. payday loan no credit check near me (https://paydayloansnear.me/) He said these new loans have the equivalent 204 percent APR as compared to a 30 percent APR for a financial loan over $1,400. The business structure depends on borrowers renewing loans or applying for new ones, with 90 percent of business stemming from borrowers with five or higher loans a year. The CFPB has experimented with keep the dependence on small-dollar, shorter term loans in mind inside the creation of their rule.

TyzonendoP

Sovereignty stingy sldnfl without prescription

viagra 5mg canada no new posts http://viagrawithoutdoctorpharm.com - viagra without a doctor prescription viagra canadian pharmacy viagra without a doctor prescription - viagra dosage when to take creating articles viagra side effects heartburn guestbook.htm

wells fargo online sign in

Ablin sees significant room for improvement within the overall market and hopes to view it move higher in coming months. Wells fargo student loans login wells fargo online sign in wells fargo credit card login 35% in the stock is currently owned by institutional investors and hedge funds. Wells Fargo Commercial Distribution Finance will launch a whole new program for dealer and distributor financing for REV Group , a $2 billion specialty vehicle (SV) manufacturer. Wells fargo career login [url="https://loginto.us.com/"]wells fargo login[/url] wells fargo advantage funds login Ken Springer, an early FBI agent who runs a firm that provides a whistleblower hotline service, was alarmed through the allegations manufactured by former Wells Fargo employees.

Ablin sees significant room for improvement within the overall market and hopes to view it move higher in coming months. Wells fargo student loans login wells fargo online sign in wells fargo credit card login 35% in the stock is currently owned by institutional investors and hedge funds. Wells Fargo Commercial Distribution Finance will launch a whole new program for dealer and distributor financing for REV Group , a $2 billion specialty vehicle (SV) manufacturer. Wells fargo career login [url="https://loginto.us.com/"]wells fargo login[/url] wells fargo advantage funds login Ken Springer, an early FBI agent who runs a firm that provides a whistleblower hotline service, was alarmed through the allegations manufactured by former Wells Fargo employees.

Brizkgaday

Authority sleazy sldnfl without pharmaceutical

viagra 20mg replies http://viagrawithoutdoctorus.net - viagra without a doctor prescription site%3apharmacy-deal.com - viagra[ viagra without a doctor prescription - lowest price viagra viagra pills forum rules

chocolateslim

Đánh giá tiêu cực cho rằng Chocolate Slim chỉ gây lãng phí tiền. Chúng bắt nguồn từ đâu?

Tăng tốc quá trình đốt cháy. Tăng năng lượng trong cơ thể. Giảm thèm đường và thực phẩm. Cải thiện hệ thống miễn dịch trong các khóa học. Sản sinh dopamine (hạnh phúc hormone). Để cân bằng sự trao đổi chất của béo. Cải thiện hoạt động trong suốt cơ thể. Làm giảm mức độ cholesterol. Hình thành khối chất béo, các tế bào. Hoạt động như một nguồn tự nhiên của chống. xem nữa. Mặc dù, tất nhiên, nó là luôn luôn dễ dàng hơn để sử dụng những công cụ mà oslabnet. Chocolate Slim là một trong những dễ dàng nhất áp dụng các giải pháp cho những người đơn giản chỉ muốn giảm trọng lượng của họ. Chống chỉ định, tác dụng phụ Nhưng tôi không quan tâm! Bây giờ tôi có thể ăn bất cứ gì tôi muốn, và không tăng cân. Tôi mất 26 bảng thông qua Chocolate chỉ trong một tháng. Ah, cảm ơn, Maria! Xin Chào, Maria! Tôi đọc bài viết của bạn, và tôi quyết định hỏi chocolate slim bao nhiêu tiền . Tôi sớm reencontraré với đồng nghiệp từ Viện. Chúng tôi không gặp nhau, và tôi đã rất xấu hổ để có thể kéo 106,5 đài phát thanh (. ) kg, mặc một thước. Khi tôi 17 tuổi, tôi rất mỏng… bây Giờ trọng lượng để 62.5 kg và tôi đã mua một trang phục kích thước M. tôi có nhiều việc để làm, nhưng tôi rất biết ơn bạn đã cho tôi những lực tôi cần bắt đầu. http://chocolateslim-in-vietnam.com

benh tri o dan van phong

Great blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere? A theme like yours with a few simple adjustements would really make my blog stand out. Please let me know where you got your design. Thank you

Great blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere? A theme like yours with a few simple adjustements would really make my blog stand out. Please let me know where you got your design. Thank you